قیماس‌خان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بناجوی شمالی بخش مرکزی شهرستان بناب واقع شده‌است.

روستای قیماسخان در۱۷ کیلومتری شمال بناب دقیقادر دامنه رشته کوههای سهند واقع شده‌است. تعدادخانوارهای این روستابه ۶۰خانوار می‌رسید که کوچ مردم شروع شد مردم یکی پس ازدیگری به شهرستانهای تابعه بناب. مراغه وعجب شیر... کوچ نمودند الان دراین روستا تعداد ۷خانوار زندگی می‌کنند که یک خانوار غیر بومی وشش خانوار بومی هستند. قیماسخان قدمتی دیرین داردکه نامش برگرفته از نام یک سردار اشکانی می‌باشد. این روستابا روستاهای شورگل. قره زکی. صومعه. گنبد وزاویه. تپیک دره. تجرق. توتاخانه. آهق. وآلقو احاطه شده‌است. بنا به روایت اجداد مااین روستا درحدود ۵;یلومت از محل فعلی خود با لاتر میان دو کوه واقع شده بود که محل سابق روستافعلابه نام اصل قیماسخان(قیماسخان اصل)شناخته می‌شود. کوههاوارتفاعات دیدرس شمال شهرستان عمدتادر اراضی قیماسخان می‌باشدکوههای قزل داغ. بز داغ. جین قیه سی(صخرهٔ جن)از معروفترین کوههای قیماسخان می‌باشند. دره وتفرجگاه محلی توران دره سی نیز نیز از روستای قیماسخان قابل دسترسی است(دره توران دره مشترک روستاهای قیماسخان وتوتاخانه می‌باشد). غار معروغ چاخماقلو(دراراضی توتاخانه)ار روستای قیماسخان قابل دسترسی است وغار چوبوقلو(چبقلو)نیز در همین روستاواقع شده‌است. راه روستای قیماسخان ۹کیلومترتا روستای شورگل آسفالت و۸کیلومتر بصورت جاده شنی همواروتوسط انواع وسایل نقلیه قابل دسترسی است. امکانات برق تلفن آب آشامیدنی نیز توسط جهاد سازندگی درروستا دایر شده‌است.

پل پنج چشمه
نام	پل پنج چشمه
کشور	ایران
استان	استان آذربایجان شرقی
شهرستان	شهرستان بناب
اطلاعات اثر
کاربری	پل، چشمه
دیرینگی	دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر	دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت	۳۰۸۷
تاریخ ثبت ملی	۲۵ اسفند ۱۳۷۹

پل پنج چشمه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بناب، بخش مرکزی، روستای سور واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۰۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

زاوشت

زاوشت یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بناجوی شمالی بخش مرکزی شهرستان بناب واقع شده‌است.

موقعیت جغرافیایی:زاوشت با ۱۲۹۹مترارتفاع از سطح دریا.در ۲کیلو متری شمال وبین۴۶درجه و۴دقیقه طول شرقی .و۳۷ درجه و۲۲دقیقه عرض شمالی قرار دارد.

حدود:همسایگان زاوشت روشت کوچک در شمال-در جنوب بناب-در شرق روشت بزرگ ودر غرب دریاچه ارومیه تشکیل می دهند.

پستی وبلندی:این روستا از لحاظ مورفولوژی ناحیه ای هموارو جلگه ای بوده که حاصل به جا مانده از رسوبات صوفی چای وماهپری است . ابهای جاری در طول میلیونها سال خاکهای کوهستانی کم ضخامت را شسته و انها را در این دشتها متراکم ساخته که نشانه عظمت فرسایش در طول چهارم است . خاکهای حاصلخیزان در پادای، قره اغاج، قمیش لی، باغ دالی، گازی گاناسی، وجله وان از این گونه انداب وهوا:به طور کلی زاوشت دارای زمستا نهای سرد و تابستانهای معتدل. بارندگی این ناحیه عمدتا در بهار -پاییز ودر زمستان صورت می گیرد که میزان سالانه ان حدود ۳۳۴میلیمتر است حداکثر ۹۵ در صد وتعداد یخبندان ۹۰ روز در سال است.

وضع اقتصادی:بررسی وضع اقتصادی روستا نشان می دهد که فعالیت عمده مردم در امور کشاورزی .صنایع دستی واستحصال نمک ودر امور حمل ونقل می باشد .طبق اخرین سرشماری بیش از ۴۵ در صد افراد شاغل بالای ۱۰ سال در امر معدن وزراعت وکارخانجات اطراف مشغولند وتازگیها در قسمتهای دولتی نیز جذب شده اند

منابع اب :اغلب از نزولا ت جوی، انهارمعروف به شاقول؛ درمان ارخی، اغاجری ارخی وبالا روش ارخی که از سد علویان تغذیه می شوند، تامین میگردد.سفرهای زیر زمینی این مناطق توانایی وسیعی دارند که بجز برای ابیاری اراضی کشاورزی، اب اشامیدنی چند روستا را تامین می کند

وضع انسانی:با توجه به هرم سنی روستا،۴۱درصد از کل جمعیت ان را افراد کمتر از ۱۵ سال و۱/۴

درصدافراد بلای ۶۵ سال تشکیل می دهندکه نزدیک به نیمی از جمعیت راتشکیل میدهد که خارج از گروه نیروی فعال قرار دارند.جوانی جمعیت وبالا بودن میزان رشد ان مثل اکثر نقاط کشور، ایجاب می کند که هم اکنون برنامه ریزیهای لازم جهت بهره وری از نیروی کارانها وتامین نیازمندیهای منطقه، انجام گیرد

از جمله در این موردگفته اند از نام(زوئیش)جد مادری اشو زرذشت گرفته شده است. وبا گذشت زمان وکثرت استعمال به(ایزوش)مبدل گردیده است. زاوشت از دو کلمه زو به معنی درخت، اب، گیاه (وشت) به معنی طبیعت، فراوان، ایجاد شده که به لحاظ جغرافیای سبز وطبیعت دل انگیزش به این نام موسوم گشته است وبا نام شبز پوشان معادل است

زاوشت در لغتنامه دهخدا دهی است از دهستان بناجو بخش بناب شهرستان مراغه . واقع در ۴۰۰۰گزی شمال راه بناب و ۳۰۰۰گزی باختر راه میاندوآب به دهخوارقان . در منطقه جلگه، معتدل و مالاریائی .سکنه آن ۱۱۲۴ تن اند که بزبان ترکی تکلم میکنند. آب آن از رودخانه صوفی چای و چاه . محصول آن غلات، کشمش، بادام و کرچک است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۴).

آثار باستانی مسجد زاوشت بناب

بنا پلانی مربع شکل به ابعاد ۱۱.۵ در۱۷ دارد، و در داخل ان ۱۲ ستون در سه ردیف چهار تایی در جهت شرقی– غربی وجود دارد. پایه ستون های مسجد قدیمی است و قسمتی از انها در زیر خاک مدفون هستند. ورودی بنا در ضلع شمالی که دارای هشتی به ابعاد ۵.۵ در ۵ می باشد، قرار گرفته است، که الحاقاتی در دوره بعد به ان اضافه گردیده است. سقف و ستونهای بنا چوبی بوده، مصالح بکار رفته در دیوار های بنا آجر و خشت و گچ و در قسمتهایی سنگ نیز می باشد. مسجد با نمای آجری و در ازاره ها بصورت قلوه سنگ های رود خانه ای و سقف جدید شیروانی دیده می شود. قسمت شرقی و شمالی و جنوبی مسجد با نمای آجری و پنجره های چوبی و یک در ورودی قدیمی در قسمت شرقی و یک در مسدود شده و در قسمت شمال شرقی ضلع مذکور دیده می شود. پایه ستون ها بصورت هشت ضلعی و قابل مقایسه با پایه ستون های مساجد شهر بناب هستند. شبستان زنانه مسجد در ضلع شمالی است که سقف ان بر روی چهار ستون کوچک نگهداری می شود. فضای شبستان زنانه بوسیله پنجره های چوبی قدیمی از شبستان اصلی جدا شده است. باتوجه به سبک معماری این مسجد به نظر می رسد که معماری آن مربوط به دوره قاجار و قابل مقایسه با معماری مقبره آقالار در مراغه باشد. زاوشت در لغت نامه دهخدا : زاوشت . [ وُ ] (اِخ ) دهی است از دهستان بناجو بخش بناب شهرستان مراغه . واقع در4000گزی شمال راه بناب و 3000گزی باختر راه میاندوآب به دهخوارقان . در منطقه ٔ جلگه ، معتدل و مالاریائی . سکنه ٔ آن 1124 تن اند که بزبان ترکی تکلم میکنند. آب آن از رودخانه ٔ صوفی چای و چاه . محصول آن غلات ، کشمش ، بادام و کرچک است .

امامزاده سید حمزه روستای زاوشت بناب

بقعه امامزاده سید حمزه در فاصله ۶ کیلومتری شهرستان بناب در روستای زاوشت واقع شده و بقعه امامزاده ۶۰ متر مربع میباشد که بافت آن قدیمی و از چوب و گل ساخته شده است و مقدار کل عرضه بقعه ۹۵۹۰ متر مربع است و دارای سند مالکیت رسمی بنام اوقاف میباشد.

قره‌چپق

قره‌چپق یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان بناجوی غربی بخش مرکزی شهرستان بناب واقع شده‌است. در این روستا امام زاده قره چپق(باباشمل يا بابا مسلم)وجود دارد که اخیرا ازسوی اداره اوقاف در حال باز سازی و توسعه است. حجت الاسلام حمیدی مدیر اداره اوقاف وامورخیریه زحمات بسیاری در باز سازی این امام زاده انجام دادند همچنین از خدمات ارزنده این بزرگوار کانون دیجتال امام حسین (ع)می باشد که با تلاش وکوشش شبانه روزی در سال 1390 به بهره برداری رسید.
اثار باستانیحمام قره چپق كه قدمت آن به دوره ي قاجار بازمي گردد، و با شماره 23044 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است. قدمت این روستا به دوره اين حمام تاريخي كه قدمت آن به دوره قاجار برمي‌گردد. حمام قره چپق داراي پلا‌ن ذوزنقه اي شكل به طول تقريبي 19 متروعرض 13متر بوده و ورودي آن در ضلع جنوبي بنا قرار دارد. در اين حمام پس از ورود به دهليز به عنوان فضاي ميان بينه و بيرون، پوشش سقف به شكل تاق نيم دايره است و داخل قسمت بينه نيز دو تاق نيم دايره اي ديگر وتاق چشمه اي به چشم مي‌خورد كه در زمان حاضر تاق‌ها چهار تكه شده اند.همسطح بودن مجموعه حمام تاريخي روستاي قره چپق با زمين از ويژگي‌هاي خاص اين بناي تاريخي است.اين بناي تاريخي تا سال 1378 به عنوان حمامي عمومي روستاييان مورد استفاده بوده و پس از آن به صورت متروكه رها شده است.فعلا این حمام در حال باز سازی وترمیم است

امام زاده باب مسلم نسب امامزاده باب مسلم با چهار واسطه به امام موسي كاظم (ع) مي رسد.

جمعیت روستاي بزرگ قره چپق با بيش از نه هزار نفر جمعيت

مذهب

اسلام- 100% شیعه

قره چپق در لغت نامه دهخدا دهي از دهستان بناجو از بخش بناب شهرستان مراغه واقع در 5 هزارگزي جنوب باختري بناب و 3500گزي باختر راه ارابه رو بناب به مياندوآب . جلگه و باتلاقي و معتدل مالاريايي است . سکنه آن 1978 تن . آب آن از رودخانه صوفي چاي و محصول آن غلات ، کشمش ، بادام ، کرچک . شغل اهالي زراعت است .

کتابخانهدر جریان سفر ریاست جمهوری به آذربایجان شرقی، سه باب کتابخانه برای شهرستان بناب مصوب شده بود که تا کنون به علت نبود اعتبار احداث آنها راکد مانده بود، اما یک باب از آنها در شورای برنامه ریزی شهرستان مصوب شده و با اختصاص اعتبار لازم، احداث آن در «روستای قره چپق» از توابع بناب آغاز شده است.این کتابخانه با ۶۷۰ مترمربع مساحت و ۲۸۰ مترمربع زیربنا طراحی شده و برای آن یک میلیارد و ۳۲۰ میلیون ریال از محل اعتبارات فرهنگی استان اختصاص یافته است.

امامزاده مسلم (ع) روستاى قَرَه چپق بُناب

بقعه امامزاده مسلم در فاصله 4 کيلو مترى غرب شهرستان بناب در روستاى قره چپق بقعه باب مسلم قرار گرفته است راه دسترسى به اين بقعه متبرکه دو سوم آسفالت بوده و مابقى که از کنار باغات و کشتزارهاى روستا عبور ميکند خاکى است.

با توجه به اظهارات اهالى و افراد مسن روستا نسب امامزاده به حضرت امام جعفر صادق(ع) ميرسد ولى هيچگونه سنگ و يا اثارى که دلالت بر اين موضوع داشته باشد مشاهده نگرديده ولى اين مکان مقدس مورد علاقه و اعتقاد اهالى منطقه ميباشد و زائرين در روزهاى پنجشنبه هر هفته و ايام ماه محرم جهت عزادارى و ذبح قربانى و روشن نمودن شمع به اين بقعه مى آيند.

پیش به سوی موطن ترکهای خوب سرزمین ما ایران.

صبح اواخر بهار از تهران راهی شمال غربی ایران میشویم.اتوبان تهران زنجان را در پیش میگیریم.در رستوران میان راهی صبحانه ای مفصل خورده و 9 نفری عازم کندوان هستیم.اما برای دیدار از دیدنیهای کهن شهر مراغه به ناچار نمیتوان راه اتوبان تبریز را در پیش گرفت پس  از میانه های راه به سوی شهر مراغه و بناب تغییر مسیر میدهیم. قصد داریم از دروازه زمان بگذریم و به دوره ایلخانی و سلجوق وارد شویم.

جاده پیش رو در این فصل سال پرهیاهوست از رنگ و زیبایی.کوه ها انگار نقاشی شده اند با هزار رنگ و هزار نقش.و دل میبرند در این اواخر بهاری.سبزه ها از تن هر وجب خاکی بیرون زده اند.تو فکر کن گویی دستی هنرمند سطل سطل رنگ بر بوم طبیعت با شور و شعف ریخته است.شاهکاری زده این بهار شوخ مشرب.

به نزدیکیهای بناب که میرسیم مثل "شلمان" زنگ خوردن نهار در شکممان به صدا در میاید.و صد البته میدانید که ما راه به سوی بناب که میگذاریم ساعت روده های ما کوک میشود برای خوردن یک وعده نهار دلچسب در رستوران همیشگی و محبوبمان "رهگذر"...

آقای رهگذر آشنای قدیم ما شده با آن دستهای توانا در زدن کباب بر تن سیخهای  پهلوانی بناب.ما را که میبیند چهره به لبخند میگشاید و با مهربانی دستی به دوستی میدهد.از پله ها پایین میرویم و مثل همیشه یک پرس کباب ناب بناب که لای نان تازه از تنور در آمده پیچیده شده با عالمی پیاز خرد شده و فلفل تنوری و گوجه کبابی به تن میزنیم و مست نهار دلچسبمان میشویم.یادتان باشد که ماست میشی رهگذر را نیز حتما دریابید...

از رستوران که بیرون میاییم هرم هوای داغ بر صورتمان میزند.دنبال جایی میگردیم تا نماز بخوانیم و چه جایی بهتر از مسجدی با 400 سال قدمت.حالا میتوان هم با خدا حالی کرد و هم با تاریخ.

اینجا مسجد مهرآباد بناب واقع در میدانی با همین نام است که کتیبه ای به خط ثلث بسیار شاخص در دیوار شمالی آن به ما میگوید:بانی بنای مسجد، بی بی جان خانم دختر منصور بیگ بوده که در سال 951 در زمان سلطنت شاه طهماسب،آن را ساخته است.

گرچه ندانید هم تنها با نگاهی انداختن به معماری شبستان آن و دیدن ستونهای "چهلستونیش" جرقه صفوی در ذهن شما زده میشود.

وارد حیاط که میشویم حوض آبی و ساده میان آن بهار را در فضا میپاشد.در کنار حوض آستین بالا میزنیم و وضو میگیریم.آبی خنک دل و جانمان را تازه میسازد.راهی شبستان مسجد میشویم.

شبستانی با 30 ستون چوبی که بر پایه های سنگی قرار گرفته اند.ستونها بسیار به معماری صفوی شباهت دارند.بالای آنها سرستونهای مقرنس کاری چوبی بسیار زیبایی قرار گفته که ما را یاد ستونهای عالی قاپو و چهلستون میندازد.

سقفی که این ستونهای چوبی آن را افراشته اند با تیرکهایی پوشیده شده که با رنگهای سرخ و زرد و آبی و نارنجی نقشهای اسلیمی را به دیده میاورند.این شبستان نسبتا بزرگ با آرایه های ساده بسیار زیبا و چشم گیر است.دوست داریم لحظاتی را پس از نماز اختصاص دهیم در سکوت به زیباییهای آن نگریستن و حظ بصر بردن... فضای خنک درون مسجدنیز به آرامش رسیدن ما کمک میکند.

روستای زوارق در دامنه ی شمالی کوههای قره قشون بافاصله 500 متری از آن قرار دارد که این کوهها زیبایی خاصی در هنگام ورود به این روستا داده است این روستا مرغوب ترین باغات انگور در منطقه را داردزیارتگاه وگردشگاه معروف علی پنجه در این کوهها قرار داردآثار باستانی معروفی در این روستا وجود دارداز جمله:1-قبرستان زوارق باسنگ قبر های چند صد ساله که مربوط به دوره ایلخانی بوده واین سنگ قبرها با خطوط مختلف ثلث-نسخ- رقاع وکوفی نوشته شده اند ونقش هایی هم روی آنها وجود دارداین اثر در اسفند 1379به شماره3092 جزء آثار ملی ایران به ثبت رسیده است 2 -گورستان دخمه ای 3- قلعه معروف قیز لار قلعه سی 4- مسجد جامع مربوط به دوره صفوی که دقیقا شبیه مسجد مهر آباد شهرستان بناب می باشد واین اثر هم در اسفند 1379 به شماره 3096 جزءآثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 5- قدمت تاریخی خود روستاکه که چند هزار ساله است 6- قناتی که هم از داخل روستا جریان داشته وهم در دامنه کوههای قره قشون جریان داشته و برخی از آثارآن هم اکنون نیز قابل مشاهده می باشد. متاسفانه به دلیل بی توجهی به این آثار اغلب آنها در معرض غارت و ویرانی است و توجه بیشتر مسئولان را می طلبد